తెల్లనేరేడు వనంలో జంబుకేశ్వరుడు!

132
జంబుకేశ్వరుని మూల విరాట్
(* కూన ప్రభాకర్‌రావు)

ప్రపంచంలో పర్యాటకులను అమితంగా ఆకట్టుకునే అనేక ప్రాంతాలు ఉన్నట్లే, భారతావనిలో కూడా చాలా ప్రదేశాలు సందర్శకులను కట్టిపడేస్తుంటాయి. వాటిలో ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రాలది ప్రత్యేకమనే చెప్పాలి. ఈ క్రమంలో పంచభూత క్షేత్రాలలో రెండవదిగా ప్రసిద్ధిచెందిన జంబుకేశ్వరం గురించి ఈసారి ‘ఆధ్యాత్మికం’లో తెలుసుకుందాం. తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తిరుచ్చి నగరానికి కేవలం 11 కిలోమీటర్ల దూరంలో వెలసిన జంబుకేశ్వరానికి తిమేవకాయ్, తిరువనైకావల్ అనే పేర్లు కూడా ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. వీటి అర్థం ప్రకారం ఇక్కడ ఏనుగుల చేత పూజలందుకొన్న క్షేత్రంగా జంబుకేశ్వరానికి గుర్తింపు వచ్చింది. పూర్వం ఇక్కడ అధికంగా జంబు వృక్షాలు ఉండడం వల్ల దీనికి ‘జంబుకేశ్వరం’ అని పేరు వచ్చిందని చరిత్రకారులు చెబుతుంటారు. జంబు వృక్షాలంటే తెల్లనేరేడు వృక్షాలు.

జంబుకేశ్వరాలయం

ఇక, ఇక్కడ స్థల పురాణం మీద ప్రాచుర్యంలో ఉన్న రెండు విభిన్న చారిత్రక కథల గురించి తెలుసుకుంటే ఆశ్చర్యమేస్తుంది. మొదటి ఇతిహాసం ప్రకారం, ఇక్కడ శంభుడు అనే ఋషి నివసిస్తుండేవాడు. ఆ ఋషి అత్యంత శివభక్తుడు, శివుని పూజించందే మంచినీరు కూడా స్వీకరించేవాడు కాదట. కాలం గడుస్తూ వుండగా ఒకసారి శంభుడికి శివున్ని ప్రత్యక్షంగా పూజించాలని కోరిక కలిగింది. ఆ విధంగా శివుని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి తపస్సు చేయనారంభించాడు.

ఆలయ మందిరంలోని అద్బుత దృశ్యం

శివుడు అతని తపస్సుకి మెచ్చి ప్రత్యక్షం అయి వరం కోరుకోమనగా శంభుడు తన అభీష్టం అయిన ప్రత్యక్షంగా పూజించే వరం కోరుకొన్నాడు. భోళా శంకరుడు అంగీకరించి ‘‘ఇక్కడ లింగ రూపంలో వెలుస్తాను, నువ్వు జంబు వృక్ష రూపంలో ఉండి నన్ను పూజించెదవు’’ అని చెప్పి అంతర్థానం అవుతాడు. శివుడు శంభుడికి ఇచ్చిన వరం ప్రకారం లింగంగా ఆవిర్భించగా శంభుడు జంబు వృక్షమై శివుని అర్చిస్తుంటాడు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న జంబువృక్షమే శంభుడిగా ఇక్కడి భక్తులు నమ్ముతారు.

ఆలయ ప్రాంగణంలోని పురాతన నిర్మాణాలు

ఇక, మరో ఇతిహాసం ప్రకారం… ఇక్కడ స్వామి వారిని ఏనుగు, సాలిపురుగు పోటి పడి పూజిస్తుండేవి. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని చిత్తూరు జిల్లా శ్రీకాళహస్తి స్థలపురాణానికి సన్నిహితంగా ఉండే ఇతిహాసం ఇక్కడ కూడా వినిపిస్తుంది. జంబుకేశ్వరం పవిత్ర కావేరి నది ఒడ్డున ఉంది. స్థానికులు ఈ నదిని ‘పొన్ని’ అని పిలుస్తారు. తమిళంలో పొన్ని అంటే ‘బంగారం’ (బంగారాన్ని పసిడి, పైడి, స్వర్ణం అని కూడా అభివర్షిస్తారు) అని అర్థం. ఇక్కడ కావేరి నదిలో స్నానం ఆచరించడం జంబుకేశ్వరుడిగా వెలసిన శివుడిని కొలవడం చాలా శ్రేష్ఠం అని ఇక్కడి స్థానికుల నమ్మకం.

ఆలయం విశేషాలు…

నిజంగా విస్తుగొలిపే ఈ దృశ్యం… ఈ ఆలయ ప్రత్యేకం

ఇక్కడి దేవాలయం విశాలమైన ప్రాకారాలతో ఎత్తైన గోపురాలతో ఉంది. దేవాలయం ఐదు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో, ఐదు ప్రాకారాలు కలిగి ఉంది. ఆలయానికి మొత్తం ఏడు గోపురాలు ఉన్నాయి. జంబుకేశ్వర స్వామి వారు పశ్చిమాభిముఖంగా ఉన్నారు. గర్భగుడి పక్కన అఖిలాండేశ్వరి ఆలయం కూడా ఉంది. ఆలయ ప్రాకారంలో జంబుకేశ్వర స్వామి ఆలయం, అఖిలాండేశ్వరి ఆలయమే కాకుండా అనేక ఉప ఆలయాలు, మండపాలు సైతం ఉన్నాయి.

జంబుకేశ్వరుడిగా పేరుపొందినప్పటికీ ఇక్కడి లింగం నీటితో నిర్మితమైంది కాని నీటిలో లేదు. లింగం పానపట్టం నుండి ఎల్లకాలం నీరు ఊరుతూ ఉంటుంది. ఈ విషయం భక్తులకు చూపించేందుకు లింగం పానపట్టంపై ఒక వస్త్రం కప్పుతారు. కొంతసేపటికి దానిని తీసివేసి ఆ వస్త్రాన్ని పిండుతారు. ఆ పిండిన వస్త్రం నుండి నీరు వస్తుంది. గర్భగుడిలో గవాక్షానికి ‘నవద్వార గవాక్షం’ అని పేరు. గర్భాలయంలో ఉన్న జంబుకేశ్వరుడినే అప్పులింగేశ్వరుడు, నీర్ తిరళ్‌నాథర్ అని కూడా పిలుస్తారు.

జంబుకేశ్వరస్వామి దేవేరి అఖిలాండేశ్వరి అమ్మవారు

జంబుకేశ్వరస్వామి దేవేరి అఖిలాండేశ్వరి అమ్మవారు. అఖిలాండేశ్వరి అమ్మవారు చతుర్భుజాలతో నిలబడిన భంగిమలో ఉంటారు, నాలుగు భుజాలలో పై రెండు చేతులతో కలువలు పట్టుకొన్నట్లు, కింది చేతులు అభయ హస్తంతో వరద ముద్రతో ఉన్నారు. అఖిలాండేశ్వరి అమ్మవారు పూర్వం చాలా ఉగ్ర రూపంగా ఉండేవారని శంకరాచార్యులు ఈమె ఉగ్ర రూపాన్ని ఆరాధించి ఉగ్రాన్ని తగ్గించడానికి తపస్సు చేసి అమ్మవారిని ప్రసన్నం చేసుకొని శాంతమూర్తిగా మార్చారని చెబుతారు. అమ్మవారి ముందు కనిపించే శ్రీ చక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారని, అమ్మవారి కర్ణభూషణాలను కూడా శంకరాచార్యులవారే సమర్పించారని చెబుతారు. అమ్మవారి ఆలయానికి ఎదురుగా వినాయకుడు కొలువుదీరి ఉన్నాడు. మరోవైపు, ఇక్కడ వినాయకుడిని కూడా ఆదిశంకరులే ప్రతిష్ఠించారని భక్తుల నమ్మకం.

ఆలయ చరిత్ర… నిర్వహణ బాధ్యతలు

జంబుకేశ్వర ఆలయ ముఖద్వారం

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ఈ ఆలయం శ్రీ రంగంలో ఉన్న రంగనాథేశ్వర స్వామి ఆలయం కన్నా పురాతనమైనదని తెలుస్తోంది. క్రీస్తు శకం 11వ శతాబ్దంలో చోళరాజులు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు ఆ తరువాత ఆలయ నిర్వహణ పల్లవ రాజులు, పాండ్యులు విజయనగర రాజులు చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ఆలయం స్వామి దీపధుపాలతో పాటు ఉత్సవాల నిర్వహణకు మణిమాన్యాలు ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలుస్తోంది. నాయనార్లలో ప్రసిద్ధులైన సుందరర్ సంబంధర్ మొదలైనవారు స్వామిని సేవించి తరించారు. కొంత కాలం క్రితం వరకు ఈ ఆలయ నిర్వహణ బాధ్యతలు కంచి కామకోటి మఠం వారు నిర్వహించారు. పర్యాటకంగా ఈ ప్రాంతం అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా విరాజిల్లుతోంది.

(* కేపీ రావుగా ప్రసిద్ధిచెందిన వ్యాసకర్త వైజాగ్ స్టీల్‌ ప్లాంట్ సాంకేతిక నిపుణుడు (టెక్నీషియన్); 9000859859)